Buradasınız : Anasayfa > Marka Patent Tasarım Davaları > Franchising Sözleşmesi

Franchising Sözleşmesi

Franchising Sözleşmesi  

Franchising Sözleşmesi (İsim Hakkı Sözleşmesi)

1. Tanım

Franchising; bir kimsenin başkasının çalışma prensiplerine ve talimatlarına bağlı kalarak ve bir bedel (ücret) karşılığında onun ürününü veya hizmetini sağlama imkânı sunan bir ticari ilişki türüdür. Franchise sözleşmesinde sözleşen taraflar; kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan işletmeci ile piyasada isim yapmış bir pazarlamacıdır. Sözleşme ile bağımsız işletmeci, belli bir marka değeri kazanmış ürün veya hizmetten yararlanma hakkını ve bundan doğan yükümlülükleri devralır. Türkiye’de genellikle fast-food şirketleri, benzin istasyonları vs. tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır.

 

2. Unsurları :

 

a. Sürekli Borç İlişkisi İçeren Bir Sözleşme Olması:

Franchising sözleşmesi sürekli borç ilişkisi içeren bir sözleşmedir. Bunun anlamı tarafların borçlarının tek veya ani bir edimle değil, sözleşme süresince tekrarlanan bir çok edimle ifa edilmesidir.  

b. Çerçeve Sözleşme Olması:

Franchising sözleşmesi bir çerçeve sözleşme niteliğindedir. Taraflar arasında ilişkinin sürdürülmesine yönelik bir çok alt/tamamlayıcı sözleşme akdedilir

c.Franchise Alanın Bağımsızlığı :

Franchise alan ,kendi nam ve hesabına çalışan bağımsız bir işletmedir.

d.Bir Franchise Sisteminin bulunması :

Franchise verence, franchise alana sunulmuş bir iş modeli ve organizasyonu bulunmalıdır. Bu sistemin pazarlanmaya uygun somut ürün/hizmet veya ürünler/hizmetler, pazarlama teknikleri, gayri maddi mallar ve haklar gibi unsurların bileşiminden oluşan özgünleştirilmiş bir organizasyona dayanması beklenir.

e. Franchise Verene Belli Bir Ücret Ödenmesi:

Sözleşme,tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme niteliği taşır.Franchise alan, başlanhıçta beli bir miktarı daha sonra da cirosunun belli bir yüzdesi oranındaki  tutarı Franchise verene ücret olarak ödemekle yükümlüdür.

f.Sözleşmenin Tarafları Arasında Anlaşma Olması:

Tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olan Franchise sözleşmesinin meydana gelebilmesi için her iki tarafın,sözleşmenin esaslı noktaları üzerinde karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarına ihtiyaç vardır.

 

 3. Tarafların Borçları ve Hakları :

 

 a) Franchising verenin yükümlülükleri:

Sözleşme öncesi açıklama ve aydınlatma borcu: Bu, franchising ilişkisinin karşılıklı güven ve disiplin içinde sürmesinin ilk ve en tabi şartıdır.

Maddi olmayan malları franchising alana kullandırtma: Franchise sözleşmesinde franchise veren, kendisine ait olan üretim, işletme ve pazarlama sistemini, bu sistemin kapsamını oluşturan marka, işletme adı, mal veya hizmetleri tanıtıcı bilumum işaret, amblem, işletme ve pazarlık alanında sahip olunan sırlar, teknik veya mesleki bilgiler, fikri ve sınai diğer tüm unsurları franchise alana kullandırtmakla yükümlüdür.

Franchise alanı koruma-destekleme: Franchise veren, franchise alanı sürekli olarak ticari etkinliğinde destekleme borcu altındadır. Sağlanan hizmet veya üretilen mala ilişkin yardım, verimlilik arttırma eğitimleri ve danışma hizmetleri bu konuda örnek gösterilebilir.

Franchise verenin malzemeleri teslim borcu:

Franchise verenin belli bir bölgede (tekel bölgesi) başka Franchise sözleşmesi kurmaması ve üçüncü kişilere mal göndermemesi.

 

b) Franchise alanın yükümlülükleri:

Mal ve hizmetlerin sürümünü kendi ad ve hesabına yapma ve arttırma: Franchise sözleşmesinin amacı, sözleşmenin konusunu oluşturan malların veya hizmetlerin üçüncü kişilere sürümünün sağlanmasıdır. Dolayısıyla franchise alanın, kendi nam ve hesabına çalıştığı işletmesinde basiretli bir tacir gibi davranması ve gereken özeni göstermesi ve bu şekilde sürdüreceği faaliyetiyle sürümü arttırması beklenir.

Kendisine sunulan gayri maddi malları kullanma: Franchise alan, sürüm yapma ve bunu arttırma hedefini sağlama yolunda faaliyet gösterirken kendisine sağlanan üretim, işletme ve pazarlama sisteminde yer alan maddi malları (ad, marka, know-how vs.) kullanmakla yükümlüdür.

İşletme ve pazarlama ilkelerine uyma ve kontrollerine katlanma borcu: Franchise alan, franchise verenin sağladığı hizmet veya ürünün kalite standartlarını korumak, müşteri çevresindeki alışılmış memnuniyeti sürdürmek için koyduğu çalışma ilkelerine uymak zorundadır. Bu ilkeler sözleşme kurulmadan önce franchise alana bildirilmiş ve üzerinde mutabık olunmuş ilkelerdir. Baştan anlaşma, franchise verenin sonradan vereceği talimatlara da uyma yükümlülüğünü etkilemez.

Franchise verenin menfaatlerini koruma ve sadakat borcu: Bu borç rekabet etmeme, sır saklama, sözleşmeden doğan borçları bizzat ifa etme, başkasına devretmeme, franchise verenin bilgi ve hesap verme borcunu da kapsayan her bir ilişki için ayrıca değerlendirilmesi gereken bir borçtur.

Ücret ödeme: Franchise alan, franchise verenin maddi olmayan mallarını kullanma ve destekleme yükümlülüğünün karşısında belli bir ücret ödeme borcu vardır. Ücret; giriş bedeli ve kullanım bedeli olmak üzere iki çeşittir. Henüz başlangıçta franchise verene ödenen sabit miktar franchise giriş bedelidir. Franchise alanın işletme buyunca markayı kullanması karşılığı belli periyotlarda franchise verene ödeyeceği miktar ise kullanım bedelidir. Bu sabit ücret olabileceği gibi kârın belli bir oranı vs. olarak da belirlenebilir.

 

Franchising Sözleşmesinde Olması Gereken Hükümler:  



Franchising sözleşmesinde mutlaka yer alması gereken önemli hususlar şunlardır:

-Franchisor`a (isim hakkını satan) tanınan haklar


-Franchisee`ye (isim hakkını alan) tanınan haklar


-Franchisor`ın yükümlülükleri


-Franchisee`nin yükümlülükleri


-Franchisee`nin yapacağı ödemelerin şartları


-Faaliyet bölgesi (Franchise Territory)


-Franchisee`nin ilk yatırımını çıkartmasına yetecek uzunlukta olması gereken anlaşma süresi


-Franchisee`ye sunulacak olan mal ve hizmetler


-Reklam programları



Franchising sözleşmesinde bulunması uygun olacak diğer hususlar;


-Sözleşmenin yenilenme koşulları


-Franchisee`nin işletmesini satma ve/veya devretme koşulları ve Franchisor`ın böyle bir halde

ön alım hakkı


-Bireysel Franchisee`nin, Franchisor`un ayırdedici işaret, ticari ad, ticari marka, hizmet markası, dükkan tabelaları, logo ve diğer ayırdedici belirtilerini kullanma şartları


-Franchisor`un sistemi yanileme ve uygulanan metotları değiştirme hakkı ve bunların uygulanmasına ilişkin hükümler


-Sözleşmenin feshi veya sona erdirilmesi halinde Franchisor`ın sahibi olduğu veya kullanma ve kullandırma hakkına sahip olduğu veya kullanma ve kullandırma hakkına sahip olduğu veya kullandırma hakkına sahip olduğu maddi ve/veya gayrimaddi hakların franchisor`a geri iadesine ilişkin hükümler


-Rekabet yasağına ilişkin hükümler


-Sır saklama yükümlülüğü



Taraflar, müzakerelerde üzerinde anlaştıkları her hususa sözleşmede yer vermelidirler.

4. Franchise Sözleşmesi’nin Sona Ermesi:

a) Sürenin Dolması: Franchise sözleşmesi genellikle başlangıçta kararlaştırılan belli bir süre için kurulur. Kararlaştırılmış sürenin dolması ile sözleşme kendiliğinden sona erer.

b) Olağan Fesih: Bu fesih türü, sözleşmenin, taraflardan birinin tek taraflı beyanıyla geleceğe yönelik olarak ve bir sebebe dayanma zorunluluğu olmaksızın sona erdirilmesidir. Olağan fesih, belirsiz süreli olarak yapılmış bir sözleşmede yapılabilir. Ancak belirli süreli franchise sözleşmesinde taraflar baştan kararlaştırmışlarsa olağan fesih mümkün olur.

c) Olağanüstü fesih: Sözleşmenin bu şekilde sona erdirilmesi, taraflarca öngörülmeyen durumların ortaya çıkması veya taraflardan birinin borçlarını yerine getirmemesi gibi  onlardan sözleşmeyi sürdürmelerinin beklenemeyeceği durumlarda sözkonusu olur.

d) Diğer sebepler: Taraflardan birinin ölümü, sürekli olarak fiil ehliyetini yitirmesi, iflasına karar verilmiş olması hallerinde de kural olarak franchise sözleşmesi sona erer.